اثر تغذيه بر بزاق و سلامت دهان و دندان

دريافت مواد مغذي بر بافتهايي که باکتري به آنها مي‌چسبد(اپيتليوم، کلاژن، استخوان و دندان) و بزاق اثر دارد. پروتئينهاي ترشحي موجود در بزاق(موسين يا mucins) سد مؤثري در مقابل تحريکهاي فيزيکي، شيميايي و باکتريها محسوب مي‌شوند. ترکيب بزاق به مواد مغذي که در طي روز دريافت شده بستگي دارد و روي سلامت دهان و دندان تأثر مي‌گذارد.

•    سنتز گليکوپروتئينها مانند موسين  به ويتامين A نياز دارد. در سؤتغذيه پروتئين-انرژي، کمبود اين ويتامين، توليد موسين را کاهش داده و منجر به ترشح بزاقي مي‌شود که با تضعيف انسجام دندان خطر پوسيدگي را به مقدار قابل توجهي افزايش مي‌دهد.

•    وجود سيستمهاي ايمونولوژيک و غير ايمونولوژيک ضد باکتري موجود در بزاق به همراه عوامل خنثي کننده و بافر کننده، اسيد تشکيل شده در پلاک باکتري را در زمان تخمير قند و نشاسته محلول خنثي مي‌کنند.

•    بزاق سرشار از نمکهاي کلسيم و فسفات است و مي‌تواند ترکهاي ميکروسکوپي دندان را ترميم نمايد.

•    با وجود فلوريد در محيط دهان، عمل مينراليزاسيون مجدد، فرآيند پوسيدگي را معکوس مي‌سازد.

تغذيه و هورمونهاي استرس و سلامت دهان و دندان

سؤتغذيه باعث افزايش ترشح هورمونهاي استرس(گلوکوکورتيکوئيدها) و کاهش ترشح انسولين مي‌شود.

•    افزايش گلوکورتيکوئيدها حتي در غلظت فيزيولوژيک توليد عوامل ضد التهابي را کاهش مي‌دهد.

•    عوامل ضد التهابي(سيتوکينها) نقش مهمي در رشد، تمايز، دفاع ميزبان و آسيب بافتي دارند.

نقش سلامت دهان و دندان بر وضعيت تغذيه و تندرستي

بيماريهاي دهان و دندان بر کيفيت رژيم و دريافت مواد مغذي اثر گذاشته و خطر بيماريهاي سيستميک مختلف را افزايش مي‌دهند.

•    از دست دادن دندانها موجب اختلال در جويدن مي‌شود.

•    کاهش توانايي جويدن بر انتخاب غذاها و کيفيت رژيم تأثير دارد.

•    درد ناشي از پوسيدگي، بيماري پريودونتال پيشرفته، آسيب بافتهاي نرم و پروتزهاي نامناسب نيز دريافت مواد غذايي و وضعيت تغذيه‌اي را تغيير مي‌دهند.

اغلب مطالعات نشان داده‌اند که کاهش تعداد دندانها، کيفيت مواد غذايي دريافتي را کاهش مي‌دهد. در يک مطالعه افراد داراي دندان بيشتر، کالري، چربي اشباع و کلسترول کمتر، سبزيجات، فيبر و کاروتن بيشتري در مقايسه با کساني که دندان کمتري داشتند، دريافت مي‌کردند. افرادي که دندانهايشان را از دست داده‌اند در معرض دريافت ناکافي مواد مغذي و دريافت زياد غذاهاي پرکالري و چرب قرار دارند. حتي در افراد استفاده کننده از دندان مصنوعي هم تا حدي اين مشکل وجود دارد. اين مشکلات موجب افزايش خطر بيماريهاي سيستميک مي‌شود.